بازار کار «اجایل کوچینگ / Agile Coaching» یا مربی تیمهای چابک، در ایران در حال گسترش است. جریان قدرتمندی از چابکی و اجیلیتی در میان شرکتها و استارتاپهای ایرانی در حال بروز و ظهور است و عملاً این شرکتها به درجات مختلفی از اسکرام مستر و مربی اجایل احتیاج خواهند داشت.
در تحقیق «شغلهای آیندهدار» که توسط لینکدین در سال 2017 انجام شد، اسکرام مستری و اجایل کوچینگ در رده 10ام شغلهای آیندهدار با رشد سالانه 104% در تقاضای شغل قرار گرفتند.
در این مطلب درمورد یک مربی چابک، وظایف و ویژگیهای آن صحبت خواهیم کرد.
اجایل کوچ کیست؟
اجایل کوچ فردی است که ایجاد و بهبود فرایندهای «چابک / Agile» در یک تیم یا شرکت را بر عهده دارد. یک اجایل کوچ میتواند درون سازمان کار کند یا بهصورت قراردادی از بیرون سازمان باشد و به یک شرکت کمک کند. معمولاً نیاز به اجایل کوچ زمانی احساس میشود که یک سازمان میخواهد از مدلهای سنتی مدیریت پروژه مانند مدل آبشاری به متدولوژیهای چابک روی آورد.
مربیان چابک عمدتاً از سبقه مدیریت پروژه، مدیریت محصول، IT و یا توسعه نرم افزار می آیند. آنها معمولاً تجربه زیادی در انواع متدلوژیهای اجایل مانند «اسکرام / Scrum»، «کانبان / Kanban» و... دارند. آنها معمولاً در کوچ کردن و هدایت افراد توانمند هستند و کمک میکنند اعضای تیم با کشف و ارائه راهحلهای خوب، به چالشهای خود فائق بیایند.
حالتهای متنوع یک Agile Coach
نامهای مختلفی برای این نقش در نظر میگیرند که البته گاهی گیجکننده هستند. اجایل کوچها گاهی به اسامی مختلفی مانند زیر اطلاق میشوند:
-
«تسهیلکننده چابک / Agile Facilitator»،
-
«مشاور چابک / Agile Consultant»،
-
«اسکرام مستر / Scrum Master»،
-
«مربی اسکرام / Scrum Coach»،
-
«مدیر چرخههای تکرار / Iteration Manager»،
-
«مربی کانبان / Kanban Coach»،
-
و یا «مربی اجایل سازمانی / Enterprise Agile Coach».
مؤسسه اجایل کوچینگ، یک گواهینامه رسمی 3 سطحی برای مربی چابک در نظر گرفته است که برابر با 3 حالت رایج این شغل است:
تسهیلگر تیمهای چابک
تمرکز اصلی یک تسهیلگر تیمهای چابک، بر مدیریتِ تنها یک تیم است. اسکرام مستر، مربی اسکرام، مدیر چرخههای تکرار یا مربی کانبان اغلب نامهای متداول همین نقش هستند. هدف اصلی این تسهیلگر، بدون درنظرگرفتن نام آن، کمک به یک تیم است که به سمت چابکی قدم بردارد و در نهایت بهرهوریاش بالاتر رود.
تسهیلگر تیمهای چابک احتمالاً باید از مهارت و تجربه خوبی در مباحث تخصصی برای کمک به تیمها برخوردار باشد؛ منظور نسبت به 2 حالت دیگر است که در ادامه توضیح خواهیم داد. چراکه این نقش مستقیماً و به طور دائم با تیمها سر و کار دارد و بحث ها و گفتگوها از لحاظ فنی معمولاً پرجزئیات و ریز هستند.
اینکه یک تسهیلگر تیمهای چابک بتواند بحثهای فنی را عملاً بفهمد، مدیریت کند و بر افراد تیم تاثیر بگذارد، یک مهارت کلیدی برای او محسوب میشود. برای مثال، ممکن است تیم شما بر سر انتخاب بین دو فریمورک React و Angular در حال بحث باشند. در حالت تئوری، برای اینکه جلسه را مدیریت کنید لازم نیست شما دقیقاً بدانید این دو فریمورک چیست و چه تفاوتی دارند. اما در واقعیت، تسهیلگری شما بسیار مؤثرتر خواهد بود و افراد به مربیگری شما بیشتر اعتماد خواهند کرد اگر بتوانید فهم بالای خود را از مباحث فنی موضوع موردبحث نشان دهید.
دقیقاً برای همین است که میبینید عمدتاً اسکرام مسترها برنامهنویسانی هستند که به کدنویسی تسلط دارند و همزمان میتوانند فرایندهای تیمی را در راستای تفکر اجایل بهبود ببخشند.
نهایتاً نقش تسهیلگر تیمهای چابک برای به جریان انداختن چابکی و افزایش بهرهوری درون تیم است و مسئولیت او صرفاً به برگزاری جلسات «دیلی استندآپ / Daily Standup» و «رترو / Retrospective» خلاصه نمیشود. بلکه او مسئول انتقال ارزش واقعی به درون تیم است.
اجایل کوچ
بیشتر اجایل کوچها تجربه بیشتری نسبت به یک تسهیلگر تیمهای چابک دارند؛ چراکه قبلاً این مرحله را گذراندهاند. مربی اجایل دغدغهاش جاری کردن تفکر و فرایندهای اجایل به درون چند تیم در یک سازمان به طور همزمان است.
اگرچه دیده میشود که گاهی یک Agile Coach با افراد درون یک تیم نیز تعامل میکند؛ اما کار او عمدتاً در ارتباط با تسهیلگرهای تیمهای چابک و دیگر افراد مدیریتکننده تیمهاست. او به جاافتادن تفکر چابک درون تیمها به این افراد کمک کند و نحوه برخورد با یک چالش و برداشتن موانع را به آنها آموزش میدهد تا به «چابکی / Agility» بهتری برسند.
مسئولیتهایی که معمولاً برای شرح شغلی یک اجایل کوچ مینویسند بهصورت زیر است:
-
کمک به تیمها و دپارتمانها برای جاری کردن فرایندهای چابک در یک سازمان غیرچابک.
-
تشویق به گسترش «بهترین شیوهها / Best Practices» در چارچوب اجایل بین تیمهای مختلف.
-
منتورینگ و کوچینگ تسهیلگر تیمهای چابک
-
کمک به کاهش کنترلگریهای بیمورد از سمت مدیران بالادستی
-
بررسی نتایج عمل به فرایندهای چابک و مقایسه آن با زمانی که سازمان چابک نبود
اجایل کوچ سازمانی
اجایل کوچ سازمانی همانطور که از نامش پیداست، یک اجایل کوچ در سطح سازمانی است. اگرچه مهارتهای کوچینگ با یک Agile Coach در سطح پایینتر یکسان است، یک Enterprise Agile Coach مسئول افزایش دانش در زمینههای طراحیهای سازمانی، تغییرات مدیریتی در یک سازمان و آموزش مهارتهای رهبری است.
علاوه بر این، یک مربی چابک سازمانی بهتر است مهارت خوبی در یکی از چارچوبهای اجایل سازمانی مانند زیر داشته باشد:
-
چارچوب اجایل مقیاسپذیر / Scaled Agile Framework یا SAFe.
-
اسکرام بزرگمقیاس / Large-scale Scrum یا LeSS.
-
تحویل منظم اجایل / Disciplined Agile Delivery یا DaD.
یک اجایل کوچ سازمانی کمتر درگیر تسکهای روزانه و کمک به تیمهاست. بلکه بیشتر به دنبال ایجاد تغییر در ساختار کلی یک سازمان است تا بتواند اصول اجایل را در جایجای سازمان خود جاری کنند. در این مسئولیت باید بتوان با رهبران ارشد یک سازمان همکاری کرد و کمک کرد تا آنها از مزیتهای اجایل آگاه شوند و ساختارهای لازم برای برقراری یک شرایط چابک و پایدار را فراهم کنند.
ایفای نقش یک اجایل کوچ
در هر جایگاهی از اجایل کوچینگ که باشید، اگرچه روزهای شما بر اساس موضوعات روزانه کاری میتواند بسیار متنوع و خاص باشد، اما یک سری فعالیتهای کلی نیز وجود دارد که شما باید در آنها فعالیت داشته باشید.
تسهیلکردن ادغام اجایل و ایجاد تحول در یک سازمان
مربیان چابک نقش حیاتی در هدایت سازمانها در پذیرش روشها و تفکرات اجایل ایفا میکنند. آنها به افراد و سازمانها کمک میکنند تا شیوههای سنتی خود را در چارچوب اجایل بازتعریف کنند و تغییرات را به شکلی مؤثر و هماهنگ با اهداف سازمانی اجرا کنند.
بهبود همکاری، خودمدیریتی و اثربخشی تیمها
به کمک مربی اجایل، تیمها یاد میگیرند که شیوههای چابک را بپذیرند و این خود میتواند به بهبود همکاریهای تیمی و فردی و در نهایت ارائه محصولات و خدمات نوآورانه منجر شود. مربیان چابک به تیمها کمک میکنند تا «خودمدیریتی / Self-Management» را تمرین کنند و تصمیمات سریعتری بگیرند و زمان ارائه محصولات و خدمات به بازار را تا حد ممکن کاهش دهند.
ترویج فرهنگ بهبود مستمر
اجایل کوچها ذهنیت یادگیری و تطبیق مداوم را در اولویت آموزشهای خود قرار میدهند. آنها تیمها را تشویق میکنند تا بر فرایندهای خود تأمل کنند، نقاط ضعف خود را شناسایی کنند و بهصورت تدریجی تغییرات لازم برای چابک شدن را اعمال کنند. این فرهنگِ «بهبود مستمر / Continuous Improvement» میتواند به محصولات بهتر، ساختارهای سازمانی مؤثرتر و کارمندان خوشحالتر و توانمندتر بینجامد.
بهبود ارتباطات و همکاری
مربیان چابک به دنبال کاهش جزیرهای عملکردن در سازمانها هستند و فرهنگ ارتباطات باز و همکاریهای بیشتر را بهجای پروتکلهای دستوری و برنامههای انعطافناپذیر ترویج میدهند. آنها سعی دارند اعضای تیم را بیشتر با هم همراستا کنند و پویایی و اثربخشی تیمها را بیشتر کنند.
هدایت تغییرات سازمانی
«Agile Coach»ها اغلب با مقاومتهای زیادی در برابر تغییرات مواجه میشوند. چراکه افراد سازمان تردیدها و نگرانیهایی درباره روشهای کاری جدید دارند. مربیان چابک باید ارتباطگیران و همدلان فوقالعادهای باشند تا با شکیبایی زیاد این مقاومتها را در هر سطحی که هست، حتی در میان رهبرانی که هنوز مزایای تحول بهسوی چابکی را نمیبینند، مدیریت کنند.
چگونه اجایل کوچ شویم؟
اجایل کوچ شدن ترکیبی از آموزش حرفهای، تجربه عملی در محیطهای چابک و درک عمیق اصول و روشهای چابک را میطلبد. آیا به دنبال دریافت گواهینامه مربیگری چابک هستید؟ در ادامه، مسیری که میتوانید برای تبدیلشدن به یک مربی چابک را دنبال کنید به شما گفته شده است.
-
اصول اجایل را درک کنید
با درک کامل اصول اجایل آغاز کنید، اصولی که در روشهایی مانند کانبان، متد XP، اسکرام، دواپس و موارد دیگر به کار گرفته میشوند. در ابتدا لازم نیست جزئیات دقیق هرکدام را بدانید، بلکه باید بدانید چه نکات مشترکی دارند، محدودیتهایشان چیست و چگونه میتوان آنها را برای دستیابی به یک نتیجه مطلوب معرفی کرد.
-
تجربه عملی کسب کنید
تجربه عملی در نقشهای زیرمجموعه اجایل، مانند اسکرام مستر یا مالک محصول ضروری است. این تجربیات به شما کمک میکنند تا با چالشها و بالا و پایینهای دنیای واقعی اجایل آشنا شوید.
-
مهارتهای مربیگری خود را توسعه دهید
مربیگری چابک تنها به اصول و قواعد چابک محدود نمیشود؛ بلکه شامل هدایت تیمها و افراد نیز هست. بنابراین، مهارتهای مربیگری خود را با یادگیری مدلهای مختلف مربیگری، تکنیکهای همکاری و روشهای ایجاد و تسهیل تغییرات سازمانی تقویت کنید.
-
گواهینامههای مرتبط را دریافت کنید
اگرچه اجباری نیست، اما جهان امروز هنوز مدرک محور است. ایران نیز از این قضیه مستثنی نیست. برخی گواهینامهها محتوای ارزشمندی دارند، اما مدرکها اغلب فقط در شرکتهایی که درک ابتدایی از فرایندهای چابک دارند، یک مزیت محسوب میشوند. گواهینامههای محبوب شامل:
-
«اسکرام مستر تایید شده / Certified Scrum Master» یا CSM،
-
«کاربر تایید شده کانبان / Kanban Certified Practitioner» یا KCP،
-
و گواهینامه «اجایل کوچ حرفهای تأییدشده / Certified Professional in Agile Coaching» که توسط مؤسسه ICAgile صادر میشود و بهاختصار ICP-ACC گفته میشود.
-
از کامیونیتیهای اجایل بیاموزید
برای حرفهای شدن، با جوامع کاربری چابک مانند «اجیلیتی / Agiliy» در ارتباط باشید. در همایشها، وبینارها، نشستها و انجمنهای آنلاین شرکت کنید و همواره از تجربیات و دیدگاههای متخصصان این حوزه بهره ببرید.
-
منتظر عنوان شغلی نمانید
لازم نیست حتماً عنوان Agile Coach را داشته باشید تا بتوانید مربیگری در چابکی را آغاز کنید. این را بدانید که با افزایش سطح چابکی در سازمانها، نقش مربیگری بهمرور جای مدیریت سنتی را خواهد گرفت. بنابراین، با کمک به همکاران، ذینفعان پروژه و حتی مدیرتان، زندگی کاری آنها را از طریق معرفی شیوههای کاری پیشرفتهتر ارتقا دهید. این نقش را بهدفعات ایفا کنید تا نهایتاً به عنوانِ شغلی شما تبدیل شود.
-
یادگیری و بهبود مداوم
Agile یک حوزه در حال تحول دائمی است. همیشه سعی کنید از جدیدترین روشها مطلع باشید و به یادگیری و بهبود مستمر ادامه دهید. در محیطهای چابک مختلف کار کنید و با تیمهای متنوع همکاری کنید. این تجربیات به شما کمک میکنند تا ظرافتها و گوناگونی روشهای چابک را درک کنید و آنها را با شرایط مختلف تطبیق دهید.
جمعبندی
اجایل کوچ بودن، فراتر از دانش روشهای چابک است؛ این نقش به مهارتهای رهبری، هدایت و ایجاد تغییرات پایدار نیاز دارد. مربیان چابک با تلفیق تجربه عملی، دانش عمیق اصول چابک و مهارتهای مربیگری، به تیمها و سازمانها کمک میکنند تا بهرهوری خود را افزایش داده و به اهدافشان دست یابند.
دریافت گواهینامهها و پیوستن به جوامع تخصصی میتواند مسیر حرفهای شما را هموار کند، اما آنچه این نقش را متمایز میکند، تعهد به یادگیری مداوم، توانایی حل مسائل پیچیده و الهامبخشی به دیگران برای ایجاد تغییرات معنادار است.
|
در اجیلیتی، آموزش مدیریت پروژه فراتر از تئوریهای رایج ارائه میشود. ما بر مفاهیم عملی، تجربههای واقعی و ابزارهایی تمرکز داریم که مدیران پروژه واقعاً به آنها نیاز دارند.
|